Chào mừng bạn đến với AI News – nơi hội tụ các nhà đầu tư, vận hành viên và nhà đổi mới theo dõi xu hướng mới nhất trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu tại các thị trường phát triển và mới nổi trên toàn cầu.
Điện năng, chứ không phải chip, là rào cản tăng trưởng mới
Sức mạnh tính toán đã âm thầm trở thành một trong những tài nguyên chiến lược nhất thế giới. Nó thúc đẩy các nền tảng đám mây, nghiên cứu khoa học và toàn bộ nền kinh tế trí tuệ nhân tạo.
Nhưng khi chuỗi cung ứng chip phục hồi, một nút thắt mới đã xuất hiện. Cuộc đua AI toàn cầu giờ đây vận hành dựa trên ba biến số vô hình: watts, wafers và where (điện năng, tấm wafer và địa điểm).
- Watts (Điện năng): Nguồn cung điện, tốc độ kết nối và công suất làm mát.
- Wafers (Tấm wafer): Các chất bán dẫn tăng tốc khối lượng công việc AI.
- Where (Địa điểm): Địa lý vật lý của các địa điểm, giấy phép và hành lang truyền tải.
Kết hợp lại, chúng quyết định ai đào tạo mô hình đúng tiến độ và ai phải chờ đợi.
Tại sao đường cong Nhu cầu tiếp tục tăng dốc?
Khối lượng công việc AI đã thay đổi ý nghĩa của các trung tâm dữ liệu đối với lưới điện. Tính toán đào tạo cho các mô hình tiên tiến đã tăng gấp đôi khoảng mỗi năm tháng, trong khi suy luận (inference – việc phục vụ 24/7 các mô hình đó cho người dùng) đã trở thành động lực thường xuyên của sự tăng trưởng điện.
Chỉ riêng trong Q2 2025, chi tiêu hạ tầng đám mây đạt 99 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Sự hợp nhất khối lượng công việc đó vào một số ít các khu đô thị quy mô hyperscale đã đẩy các công ty tiện ích địa phương, máy biến áp và trạm biến áp vượt quá giới hạn thiết kế của chúng.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo rằng nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu có thể đạt 945 terawatt-giờ vào năm 2030, gần gấp đôi mức hiện tại.
Những gì từng là thách thức lập kế hoạch CNTT giờ đây là một biến số năng lượng vĩ mô.
Từ Megawatt đến Giá trị Thị trường
Microsoft, Amazon và Google đang chuyển đổi cấu trúc vốn của họ xung quanh tính sẵn có của điện năng. Chỉ riêng Microsoft dự kiến chi khoảng 80 tỷ USD trong năm tài chính 2025 để mở rộng các trung tâm dữ liệu AI, trong khi kế hoạch vốn của Amazon tiếp cận 100 tỷ USD cho hạ tầng AWS.
Mỗi gigawatt được bổ sung không chỉ đại diện cho việc mở rộng năng lực tính toán mà còn là đòn bẩy tài chính: điện năng theo hợp đồng, máy biến áp và tuyến cáp quang giờ đây được coi như tài sản bảng cân đối kế toán.
Các nhà đầu tư đã bắt đầu định giá “thời gian đến khi có điện” (time-to-power – số tháng từ khi khởi công đến khi cấp điện) như một chỉ số hiệu suất cốt lõi. Nhà vận hành cấp điện càng nhanh, bội số định giá của nó càng cao.
Làm mát, Nước và Địa lý Mới của việc Lựa chọn Địa điểm
Mỗi megawatt năng lực tính toán tạo ra nhiệt. Khi các bộ tăng tốc AI đẩy mật độ rack vượt quá 80 kW, làm mát bằng chất lỏng trực tiếp (DLC – Direct Liquid Cooling) đang trở thành tiêu chuẩn. Các khảo sát cho thấy tỷ lệ áp dụng tăng mạnh trên các chủ sở hữu-vận hành viên.
Việc cải tạo phức tạp và tốn kém, buộc nhiều nhà phát triển hướng tới xây dựng mới hoàn toàn (greenfield) nơi làm mát, tải sàn và vòng nước có thể được tích hợp ngay từ đầu.
Nước là rào cản thứ hai. Các khu phức hợp được thúc đẩy bởi AI có thể tiêu thụ hàng triệu gallon mỗi ngày. Các dự án tích hợp nước tái chế hoặc tái sử dụng (hoặc tái sử dụng nhiệt thải) đang đảm bảo giấy phép nhanh hơn và tránh phản ứng dữ dội về quy định.
Trong giai đoạn hạ tầng AI này, khả năng lựa chọn địa điểm ẩm (wet-site optionality – gần nguồn nước bền vững hoặc bể chứa nhiệt công nghiệp) là một lợi thế cạnh tranh.
Kết nối: Đồng tiền Vô hình của Quy mô
Ngay cả khi đã đảm bảo điện năng, các trung tâm dữ liệu vẫn bị đình trệ nếu không có băng thông. Các lần chạy đào tạo AI đòi hỏi di chuyển petabyte dữ liệu giữa các cụm để tạo điểm kiểm tra (checkpointing) và dự phòng.
Các sự cố cáp Biển Đỏ năm 2025 đã cho thấy sự đa dạng tuyến đường vật lý quan trọng như thế nào so với số lượng GPU. Khi hai trong số bốn cáp biển chính bị đứt, độ trễ cho các nền tảng đám mây lớn tăng vọt trên khắp châu Á và Trung Đông.
Hiện nay, mọi hyperscaler đo lường “hào” của mình một phần bằng sự đa dạng tuyến đường đường dài trên mỗi khu phức hợp. Nói cách khác, electron có ý nghĩa rất ít nếu bit không thể di chuyển.
Tài chính gặp Lưới điện Vật lý
Hạ tầng năng lượng và hạ tầng AI đang hội tụ thành một loại tài sản duy nhất.
Các cấu trúc tài chính lai giờ đây coi PPA (hợp đồng mua bán điện) và quyền kết nối như tài sản thế chấp, cho phép các nhà phát triển huy động vốn trước khi cấp điện. Các quốc gia chủ quyền và quỹ tổ chức đang bảo lãnh các khu phức hợp nhiều gigawatt như một phần của chiến lược AI quốc gia.
Mỹ, EU và một số quốc gia vùng Vịnh đã phát động cải cách lưới điện để nén các hàng đợi kết nối, nhận ra rằng vị trí trong hàng đợi là thâm niên mới.
Vị trí của một dự án trong hàng kết nối giờ đây quyết định chi phí vốn của nó.
Thích ứng của Ngành: Chip Thông minh hơn, Lưới điện Thông minh hơn
Phản ứng của ngành có hai mặt.
Thứ nhất: Các nhà cung cấp đám mây đang thiết kế các bộ tăng tốc tùy chỉnh để cải thiện hiệu quả năng lượng và giảm sự phụ thuộc vào nhà cung cấp đơn lẻ. NVIDIA vẫn chiếm ưu thế, nhưng các công ty như Amazon, Google và Microsoft đang âm thầm chuyển sang silicon nội bộ, tối ưu hóa cho watts trên mỗi token được xử lý.
Thứ hai: Trong khi đó, các công ty tiện ích và hyperscaler đang hình thành các liên doanh năng lượng chung để đảm bảo nguồn cung dài hạn. Các PPA được hỗ trợ bởi hạt nhân, liên kết thủy điện và năng lượng tái tạo có pin dự phòng đang xuất hiện trở lại như các hình thức năng lượng vững chắc đáng tin cậy nhất.
Các cải thiện về hiệu quả, từ tối ưu hóa thuật toán đến lượng tử hóa (quantization), đang giúp ích, nhưng tổng cầu tiếp tục tăng nhanh hơn mức tăng hiệu quả.
Đối trọng: Lập luận cho Tăng trưởng Được Quản lý
Một số học giả, bao gồm Jonathan Koomey, lập luận rằng các dự báo về nhu cầu trung tâm dữ liệu tăng vọt quá phóng đại tác động năng lượng dài hạn. Họ chỉ ra kinh tế, hiệu quả và lập lịch khối lượng công việc là những kiểm tra tự nhiên.
Tuy nhiên, lưới điện không cảm thấy lý thuyết. Các hàng đợi kết nối đang sưng phồng, máy biến áp vẫn đặt hàng trước và chu kỳ cấp phép kéo dài thành nhiều năm.
Đối với các nhà vận hành, rào cản đã trở nên vật chất. Câu hỏi không phải là liệu tăng trưởng năng lực tính toán có chậm lại hay không – mà là ai có thể thực thi dưới các giới hạn lưới điện thực tế.
Phương trình Mới cho Lợi thế Cạnh tranh
Cuộc đua AI sẽ không còn được quyết định bởi ai xây dựng mô hình lớn nhất hoặc triển khai nhiều GPU nhất. Nó sẽ được xác định bởi ai có thể kiểm soát ba biến số cùng một lúc:
1. Điện năng (Power): Megawatt được cấp điện chuyển trực tiếp thành chu kỳ lặp mô hình.
2. Làm mát (Cooling): Các bao nhiệt cho phép mật độ cao hơn trên mỗi foot vuông.
3. Kết nối (Connectivity): Các tuyến đường dự phòng giữ cho các cụm bận rộn 24/7.
Mỗi yếu tố tạo thành một lớp của “hào” ba chiều tích lũy theo thời gian.
Hàm ý cho Nhà đầu tư, Hội đồng Quản trị và Nhà Hoạch định Chính sách
Hội đồng quản trị phải coi sẵn sàng năng lượng như quản trị doanh nghiệp, không phải là chi tiết vận hành. Rủi ro cấp phép và kết nối lưới điện giờ đây ảnh hưởng đến thời gian giao sản phẩm và vốn hóa thị trường.
Các quốc gia chủ quyền đang bước vào một cuộc đua chính sách công nghiệp mới. Các quốc gia liên kết phát triển AI, công suất lưới điện và xây dựng năng lượng tái tạo sẽ thu hút FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài) từ hyperscaler và đổi mới địa phương.
Đối với các nhà đầu tư, thẩm định phải phát triển. Các chỉ số như MW được cấp điện trên mỗi đô la vốn, vị trí hàng đợi, mức độ phơi nhiễm cắt giảm và sự đa dạng cáp quang giờ đây thúc đẩy định giá nhiều hơn CapEx tiêu đề.
Điểm Mấu chốt
Cuộc săn lùng năng lực tính toán đã trở thành cuộc săn lùng điện năng.
Cho đến khi các hàng đợi kết nối toàn cầu rút ngắn và làm mát bền vững trở nên phổ biến, khả năng tiếp cận năng lượng sẽ vẫn là lợi thế cạnh tranh thực sự trong hạ tầng AI.
Những ai kiểm soát megawatt, quyền sử dụng nước và tuyến cáp quang sẽ quyết định ai đào tạo và ai chờ đợi.
